Historia parafii i kościoła

     W wykazie kościołów w Galicji z roku 1400 wspomina się o istnieniu kościoła na terenie miejscowości Wadowice (dzisiaj Wadowice Górne).

     Kolejne wzmianki dotyczą już roku 1530. Wiadomo na pewno, że parafię ufundował kasztelan sądecki Stanisław Tarnowski przed rokiem 1548. Wydzielono ją z parafii Książnice, powstałej na początku XIV wieku. Kościół pod wezwaniem św. Anny wzmiankowany jest po raz pierwszy w 1577 roku. Parafia tutejsza weszła w skład utworzonego przez biskupa krakowskiego Jerzego kardynała Radziwiłła dekanatu mieleckiego ( zwanego też przecławskim).

     Działo się to w czasach reformacji. Stąd też za zgodą syna kasztelana sądeckiego Jana Gratusa Tarnowskiego kościół zamieniono na zbór protestancki, a w latach 1561 – 1570 parafia nie posiadała katolickiego duszpasterza.

    Sytuacja zmieniła się kilkanaście lat później. 26 lipca 1585 roku Jan Gratus Tarnowski uposażył po raz drugi parafię, wyznaczył też uposażenie dla rektora szkoły, któremu wyznaczył obowiązki w kościele.

   Na przełomie XVI/XVII wieku przeprowadzono wizytacje kościołów w diecezji krakowskiej. Dzięki zachowanym protokołom można potwierdzić pracę szkoły w Wadowicach w roku 1595(bp J.Radziwiłł), 1603 (bp B.Maciejowski) i 1608(bp P.Tylicki). Wizytacja z roku 1721 wykazał obecność w Wadowicach organisty, który prawdopodobnie sprawował funkcję nauczyciela.

    W roku 1692 wzniesiono nową świątynię – kościół drewniany. Mógł mieć charakter obronny ze względu na swoje położenie, o czym informują zapisy z roku 1772. Dokumenty potwierdzają ponadto istnienie w roku 1776 szkoły parafialnej wraz z nauczycielem, kantorem i organistą. Drewniana budowla z XVII wieku pełniła funkcję kościoła parafialnego do pierwszych lat XX wieku, kiedy to postanowiono wznieść nową świątynię z cegły.

    W latach 1911 – 1914 staraniem ks. Franciszka Łukasińskiego wybudowano obecnie istniejący nowogotycki kościół, konsekrowany przez ks.bp. dr Leona Wałęgę, powstał on według projektu architekta Teodora Talowskiego

Kościół w Wadowicach Górnych bardzo ucierpiał w czasie działań wojennych II wojny światowej, szczególnie pod jej koniec. Po wojnie był remontowany i odnawiany, a w 1957 roku odbudowano wieżę. 
Kościół jest zbudowany w stylu neogotyckim z cegły, z użyciem kamienia i pokryty blachą miedzianą Jest on jednonawowy, z transeptem i krótkim prezbiterium zamkniętym trójbocznie. Po bokach prezbiterium są dwie przybudówki zakrystyjne. Od frontu kościół ma wieżę kwadratową, która w górnej części jest węższa, opięta lizenoszkarpami, z ośmioboczną nadstawą zwieńczona iglicą.
Wewnątrz kościół ma sklepienia gwiaździste i krzyżowe z bogatymi detalami architektonicznymi neogotyckimi i romańskimi (maswerki okienne, obramienia wejść i okien, gzymsy konsolowe. Na skrzyżowaniu kalenic dachu znajduje się wieżyczka z sygnaturką, która zwieńczona jest iglicą.
Kościół posiada trzy ołtarze gotyckie. W głównym ołtarzu znajduje się obraz Św. Anny, a za tym obrazem jest odsłaniana rzeźbiona scena ukrzyżowania. W dwóch bocznych ołtarzach znajdują się odpowiednio figury Św. Franciszka z Asyżu i Matki Bożej. W kościele znajdują się piękne witraże. Witraż od strony południowej przedstawia czterech Ewangelistów, witraż od strony północnej przedstawia czterech wielkich ojców Kościoła Zachodniego, a w prezbiterium witraże przedstawiają sceny z życia Pana Jezusa i Matki Najświętszej. Z dawnego wyposażenia zachowała się chrzcielnica z czarnego marmuru i obraz Matki Bożej Różańcowej.

Źródło:
Leszek Szot, Gmina Wadowice Górne przewodnik historyczno – geograficzny, 1999r.
Maria Przybyszewska, Monografia Wadowic Górnych, Wadowice Górne 1995r.
Podajmy rękę historii. Obrazy malowane przeszłością, pod red. Justyny Owcarz i Krystyny Wyzgi, Wadowice Górne 2009 r.
Andrzej B. Krupiński, Zabytki urbanistyki i architektury województwa tarnowskiego, Warszawa – Kraków 1989 r.

opracowała: p. Justyna Owcarz